داعش و مسئله تشکیل دولت مطابق با نظم وستفالیایی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

داعش به مثابه بزرگ‌ترین و ثروتمندترین سازمان تروریستی جهان، عملاً بر بخش‌هایی از سرزمین‌های عراق و سوریه حکمرانی می‌کند. آنان با احیای یکی از شیوه‌های  کلاسیک حکمرانی یعنی خلافت، در صدد بسط سرزمین‌های تحت قیادت‌شان هستند. در عین حال داعش نظم کنونی حقوقی بین‌المللی را قبول ندارد؛ نظمی که دست کم از زمان عهدنامه وستفالیا 1648 حاکم بر جامعه بین‌المللی است به گونه‌ای که امروزه دولت کشورهای کنونی بر مبنای این نظم تشکل یافته‌اند. این در حالی است که به باور بسیاری از صاحب‌نظران، مسئله تشکیل دولت یکی از سیاسی‌ترین موضوعاتی است که حقوق بین‌الملل در صدد قاعده‌مند کردن آن برآمده است. این نوشتار تلاش می‌کند تا ضمن بررسی سیر تاریخی شکل‌گیری داعش و تبیین ساختار آن به تحلیل عناصر تشکیل دولت و انطباق آن با موجودیت داعش بپردازد. این نوشتار تلاش می‌کند تا توضیح دهد علی‌رغم این نکته که مسئله تشکیل دولت اساسا یک مسئله مبتنی بر واقعیت است و ممکن است در آینده دولت‌های جدیدی ظهور کنند لیکن حکمرانی در قالب مورد نظر داعش، با نظم حقوقی کنونی بین‌المللی مغایرت دارد و اساساً تشکیل خلافت در این ساختار ممتنع است.

کلیدواژه‌ها