تحلیل حقوقی تاثیر «جنسیت بیمه شده» در «سن بازنشستگی» در پرتو اسناد بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تربیت مدرس

10.22034/jlr.2020.185305.1714

چکیده

در سالهای اخیر و در راستای گسترش دامنه اصل برابری زنان و مردان در تامین اجتماعی در حقوق بین الملل ، برابرسازی سن بازنشستگی زنان و مردان و حذف تفاوتهای جنسیتی (ناظر به فزونی سن مردان)در غالب کشورهای توسعه یافته مد نظر قرار گرفته است. قانونگذار داخلی نیز با پیشنهاد صندوقها و نهادهای ارائه دهنده مستمری جهت تغییر سن بازنشستگی به عنوان مهمترین متغیر در اصلاحات پارامتریک و به منظور برون رفت از بحرانهای مالی موجود مواجه است . این امر لزوم برررسی تاثیر جنسیت فرد در سن بازنشستگی را تبیین می نماید. در این مقاله تلاش شده است تا با رویکردی تحلیلی و تطبیقی و با عنایت به اسناد بین المللی و قوانین سایر کشورها به بیان رویکردهای متعدد در این زمینه پرداخته و جوانب این مسئله در قوانین داخلی مورد بررسی قرار گیرد. یافته ها حاکی از آنست که به دلیل عدم کفایت مبانی موجود ، هرگونه تغییری در این خصوص می بایست در راستای ایجاد برابری واقعی و با توجه به الگوهای نابرابر اشتغال در زنان و مردان صورت گرفته و قانونگذار می بایست با تحول در اندیشه های مبتنی بر تعریف الگوی کار مردانه و توجه به اصل مسئولیت مشترک زوجین در تعدیل نقشهای سنتی در مورد فرزندان گام بردارد. احراز رضایت زن در بازنشستگی وی و اتخاذ اقدامات تشویقی همچون کاهش سن بازنشستگی به ازای تولد فرزندان و محاسبه مرخصی های دوران کودکی فرزندان در سنوات شاغلین زن می تواند به عنوان راهکارهای عملی مورد نظر مقنن قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Legal analysis of the impact of "insured gender" on "retirement age" In the light of international documents

نویسندگان [English]

  • Nasrin Tabatabai Hesari 1
  • hajar azari 2
  • fatemezahra naderi afvashte 2
1 University of Tehran
2 tarbiat modares university
چکیده [English]

In recent years, in order to expand the scope of equality between men and women in social security in international law, equalizing the retirement age for men and women and eliminating gender differences (increasing the age of men) in most developed countries has been considered. The domestic legislature is also proposing pensions and pension institutions to change the retirement age as the most important variable in parametric reform in order to overcome the current financial crisis. This explains the need to examine the impact of one's gender on retirement age. In this article, an attempt has been made to express various approaches in this field with an analytical and comparative approach and with regard to international documents and laws of other countries, and to examine the aspects of this issue in domestic laws. The findings suggest that due to the inadequacy of the existing principles, any changes in this regard should be made in order to create real equality and due to unequal employment patterns in men and women, and the legislature should change the definition-based ideas. The pattern of men's work and attention to the principle of shared responsibility of couples to moderate traditional roles for children. Achieving women's satisfaction in her retirement and taking incentive measures such as reducing the retirement age for the birth of children and calculating the children's childhood leave in the years of female employees can be considered as practical solutions by the legislature.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Retirement age"
  • " Women retirement"
  • "Gender equality"
  • "social security law"
 
فهرست منابع
الف-فارسی
کتاب
پیترز، دنی ، تأمین اجتماعی مقدمه ای براصول اساسی، مترجم فیروزمندی. فراز و احمدی، سمیره ،چاپ1 ،تهران ، انتشارات شهر دانش ،1388
عراقی، عزت اله ؛ بادینی،حسن ؛شهابی ،مهدی ، درآمدی بر حقوق تأمین اجتماعی، چاپ 1 ، تهران ، انتشارات موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی،1386
مجتهدی ، محمدرضا، حقوق تامین اجتماعی ، چاپ1،تبریز، نشر آیدین و یانار،1391
نعیمی، عمران ؛ پرتو، حمیدرضا، حقوق تأمین اجتماعی با تأکید بر حوزه های بیمه ای، چاپ 2،تهران، انتشارات سمت،1393
نعیمی،عمران؛جوان جعفری، محمدرضا؛ فدایی،حمیدرضا؛ قاسمی،محسن؛ رضوانی ،احمد؛ رشوند،مهدی؛ جعفری، زهرا؛طباطبایی حصاری،نسرین، قانون تامین اجتماعی در نظم حقوقی کنونی،چاپ 3، تهران،انتشارات جنگل،1392
 
مقاله
ﺣﺒﯿﺐ ﻧﮋﺍﺩ، ﺳﯿﺪ ﺍﺣﻤﺪ؛ﺗﺴﺨﯿﺮﯼ، ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ،ﺣﻘﻮﻕ ﮐﺎﺭ ﺳﺎﻟﻤﻨﺪﺍﻥ ﺩﺭ ﻧﻈﺎﻡ ﺣﻘﻮﻗﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺑﯿﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠﯽ، ﺣﻘﻮﻕ ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ، بهار و تابستان 1397، شماره 109 ، ص 91 - 112
خندان ،عباس ،ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺗﻌﻬﺪﺍﺕ ﺑﻠﻨﺪﻣﺪﺕ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ،ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ،1392،شماره 41 و 42، ص 47-70
خندان ،عباس،عوامل موثر بر بازنشستگی های زود هنگام در سازمان تامین اجتماعی ایران، ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ،1393، شماره 43 ،ص 5 - 22
رشوند ، مهدی ، مبانی بازنشستگی، فصلنامه قوانین و مقررات تامین اجتماعی ، 1385،شماره 8،ص 51-67
10. عراقی، عزت اله،اثر معیارهای بین المللی تامین اجتماعی بر حقوق داخلی ، تأمین اجتماعی،1386،  شماره 30،ص 13-38
11. ﻋﺮﺍﻗﯽ، ﺳﯿﺪ ﻋﺰﺕ ﺍﻟﻪ؛ﺑﺎﺩﯾﻨﯽ، ﺣﺴﻦ ،ﺑﺮﺭﺳﯽ ﮐﺎﺳﺘﯽ ﻫﺎﯼ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ، ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ،1384، شماره 22 ، ص 255-292
12. عصمتی،زینب؛بادینی،حسن،نقدی بر آرای دیوان عدلت اداری در پرتو اصل حاکم بر حقوق تامین اجتماعی،نشریه حقوقی دادگستری ،1391، شماره 78 ،ص 9-46
13. ﻗﺎﺳﻤﯽ، ﻣﺠﺘﺒﯽ ،ﻣﺮﻭﺭﯼ ﺑﺮ ﻧﻈﺎﻡ ﻫﺎﯼ ﻣﺴﺘﻤﺮﯼ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻣﻨﺘﺨﺐ ﺟﻬﺎﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺗﻄﺒﯿﻘﯽ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺴﺘﻤﺮﯼ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ،1393، شماره 45 ،ص 109 -141
14. محسنی تبریزی ,علیرضا، بررسی وضعیت سالمندان در ایران ، تلخیص توسط هرمز همایون پور ،فصلنامه تامین اجتماعی ،1379، شماره 7 ،ص 191-208
15. ﻣﺤﻤﺪ ﻏﻔﺎﺭﯼ، ﺣﺴﻦ؛ﻋﺎﻗﻠﯽ، ﻟﻄﻒ ﻋﻠﯽ ، ﺑﺮﺭﺳﯽ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﻭ ﺑﺎﺯﻧﺸﺴﺘﮕﯽ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺴﻦ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﺎﺭ: ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮﺭﺩﯼ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺭﻭﺍﻥﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﺯﻧﺎﻥ ، 1390 ، ﺷﻤﺎﺭﻩ 72 ،ﺍﺯ 33 ﺗﺎ 54
16. ﻧﻮﺭﻭﺯﯼ، ﺭﻣﻀﺎﻥ ، ﻃﺮﺡ ﺑﺎﺯﻧﺸﺴﺘﮕﯽ ﻭ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺕ ﺑﯿﻤﻪ ﺍﯼ ، فصلنامه ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ، تابستان 1382، شماره 13 ،ص 155 - 176
17. ﯾﻮﺳﻔﯽ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﯽ، ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﯽ ، ﺑﺮﺭﺳﯽ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎﯼ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﺑﺎﺯﻧﺸﺴﺘﮕﯽ ﻭ ﺍﺭﺍﯾﻪ ﺭﺍﻫﮑﺎﺭ ﻫﺎﯼ ﻋﻤﻠﯽ ، ﺭﻭﯾﮑﺮﺩﻫﺎﯼ ﭘﮋﻭﻫﺸﯽ ﻧﻮﯾﻦ ﺩﺭ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻭ ﺣﺴﺎﺑﺪﺍﺭﯼ ،1396، ﺷﻤﺎﺭﻩ 1،ص 95-111
 
پایان نامه و رساله
18. ﺟﻼﻟﯽ ﻋﻠﯽ آﺑﺎد، ﻣﺴﻌﻮد، ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻈﺎم ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﯽ در ﻗﺎﻧﻮن ﺗﺎﻣﯿﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﯾﺮان ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺷﯽ ﺑﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺑﺎزﻧﺸﺴﺘﮕﯽ اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﯾﮑﺎ ، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی ،دانشکده حقوق دانشگاه آزاد تهران مرکز،1394
19. کریمی، مریم ، تأثیر بازنشستگی پیش از موعد (قانون تعیین تکلیف) بر پایداری مالی سازمان تأمین اجتماعی ، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اقتصادی،دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا (س) ، 1397
گزارش و طرح پژوهشی
20. ایزانلو، محسن، جنسیت و حقوق تأمین اجتماعی، تهران، موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی،1386
21. سازمان تامین اجتماعی ، گزارش توصیفی جامع مستمری بگیران سال 1397 ، دفتر امار و محاسبات اقتصادی و اجتماعی سازمان تامین اجتماعی،1398
ب-انگلیسی:
Book:
Brocas, A. M., Cailloux, A. M., & Oget, V, Women and social security: Progress towards equality of treatment. International Labour Organization.1990
Fultz  and  Steinhilber, Elaine and Silke, ,The Gender Dimensions of Social Security Reform in Central and Eastern Europe : Case Studies of the Czech Republic, Hungary and Poland , Geneva ,International Labour Office,2003
Steinhilber, S,The Gender Implications of Pension Reforms . General Remarks and Evidence from Selected Countries.UNRISD reportGender Equality: Striving for Justice in an Unequal World’, ILO ,2005
Vandenhole, W. ,Non-discrimination and equality in the view of the UN human rights treaty bodies. Intersentia nv,2005 
Saller, A,A gender perspective on retirement patterns in Europe: The role of work-related characteristics in explaining cross-country differences in retirement decisions, Master’s Programme in Economic Demography, Department of Economic History,LUND UNIVERSITY2016
 
 
Article:
 
Brocas, AM.,Equal treatment of men and women in social security: An overview,International Social Security Review, 1998 ,Vol.41,No.3 ,p 231-249.
Hmmond E.M. and Morris C.N., What Price Equality? The Costs of Changing the Age of Retirement, Fiscal Studies, 1986,Vol. 7, No. 3, pp. 25-40
Luckhaus , L. Equal treatment, social protection and income security for women  , International laboar review, 2000, Vol. 139, No. 2, pp. 149-178
Masson, Judith ,Women's pensions ,Journal The Journal of Social Welfare Law, 1985, Vol. 7, No. 6, P 319-340
Stahlberg, A. C., Kruse, A., & Sundén, A, Pension design and gender: Analyses of developed and developing countries. Gender Issues, 2005,  Vol.22,No.3,p 6-45.
Tibaudin, Ricardo J., The problem of women's pensions,International Social Security Association, 1987, Vol.40 ,No.3, P.290-297
 Zhao Rui &Yaohui ,THE GENDER PENSION GAP IN CHINA, Feminist Economics, 2018, No.2, P. 218-239