تابعیت زن و فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد غیرایرانی با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان

الماسی, سعید; الماسی, نجاد علی; افتخارجهرمی, گودرز

doi:10.29252/jlr.2022.223294.1976

تابعیت زن و فرزندان حاصل از ازدواج زن ایرانی با مرد غیرایرانی با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

² استاد ، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی ، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

³ استاد ، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.29252/jlr.2022.223294.1976

چکیده

تابعیت زن موضوعی است که در طول ادوار مختلف قانونگذاری، دست خوش تحولات بسیاری شده به‌طوری‌که از اعمال سیستم وحدت تابعیت که در آن تابعیت زن همان تابعیت شوهر دانسته می‌شود به سیستم استقلال تابعیت رسیده است که در این نظام، ازدواج هیچ تأثیری بر تابعیت زنان نداشته و زنان از این اختیار برخوردارند که تابعیت همسر خود را پذیرفته و یا کماکان تابعیت اصلی خود را حفظ نمایند. با نگاهی به نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان می‌توان به این نتیجه دست‌یافت که برخلاف نظام اخیر، ایران همچنان پیرو نظریه وحدت تابعیت بوده و تنها در مواردی از استقلال نسبی تابعیت پیروی می‌نماید؛ درحالی‌که در انگلستان به‌عنوان نماینده بزرگی از سیستم حقوقی کامن لا، سال‌هاست که نظریه استقلال تام تابعیت زن پذیرفته شده و در این نظام‌ها ازدواج زنان تبعه با مردان خارجی به طور خودبه‌خود تابعیت هیچ یک از زوجین را تغییر نمی‌دهد. علاوه بر این که در زمینه انتقال تابعیت به فرزند نیز، مادران و پدران به طور یکسان می‌توانند به فرزندان منتقل نمایند. مضافاً این که قانون ایران امکان انتقال تابعیت ایرانی از طریق مادران ایرانی را به رسمیت نشناخته و تنها پدران ایرانی را قادر به این کار می‌داند. به نظر می‌رسد که قانون مدنی کفاف مقتضیات جامعه امروز ایران را نداده و نیازمند تجدیدنظرهای جدی در این زمینه است. مشکلات به وجود آمده در طول سال‌های اخیر، مؤید نیاز به این اصلاحات است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

حقوق خصوصی

عنوان مقاله [English]

Citizenship of women and children emanating from the marriage of an Iranian woman to a non-Iranian man through a comparative scrutiny of England Law

نویسندگان [English]

saeid almasi ¹
Najad Ali Almasi ²
Goodarz Eftekhar Jahromi ³

¹ PhD Student of Department Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamis Azad University, Tehran, Iran.

² Retired Professor of Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.

³ Professor of Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Female citizenship is an issue that has undergone different transformations during various legislative eras, to the extent that it has ultimately achieved independence via citizenship unity system in which the woman's citizenship is considered the same as the husband's citizenship, marriage has no effect on female citizenship, and women are entitled to acknowledge their husbands' citizenship or to retain their original citizenship. As per the legal systems of Iran and the United Kingdom, it can be concluded that unlike the above-mentioned system, Iran still complies with the theory of unity of citizenship and endorses the relative independence of citizenship merely in some cases. In contrast, in the United Kingdom as a distinguished representative of the common law system, the theory of total independence of female citizenship has been recognized for many years and the marriage of women to foreign men does not automatically change the nationality of either spouse. Furthermore, concerning the transfer of citizenship to the children, mothers and fathers can equally transfer the right to their children. However, Iranian law does not recognize the possibility of transferring Iranian citizenship via Iranian mothers and only Iranian fathers are endowed with such privilege. More importantly, the civil code does not meet the requirements of the contemporary Iranian society and requires serious revisions in this regard. The problems arisen in recent years authenticates the urgent need for these reforms.

کلیدواژه‌ها [English]

Citizenship of Women
Citizenship of Children
Acquired Citizenship
Iranian Law
England Law

مراجع

فهرست منابع

الف) منابع فارسی

کتب
1. ارفع نیا، بهشید، حقوق بین‌الملل خصوصی، جلد اول، تهران: انتشارات بهتاب، چاپ پنجم، ۱۳۸۲.
2. آل کجباف، حسین، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران: انتشارات پیام‌نور، چاپ چهارم، ۱۳۹۲.
3. الماسی، نجادعلی، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران، نشر میزان، چاپ ششم، ۱۳۸۷.
4. سلجوقی، محمود، بایسته‌های حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران: نشر میزان، چاپ هشتم، ۱۳۸۷.
5. شیخ‌الاسلامی، محسن و جباری، سوسن، حقوق بین‌الملل خصوصی، تهران: گنج دانش، چاپ اول، ۱۳۸۴.
6. نصیری، محمد، حقوق بین‌الملل خصوصی، جلد اول، تهران: انتشارات آگاه، چاپ نهم، ۱۳۸۱.
مقاله
1. امینی، مهدی و امینی، زهرا، تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی، فصلنامه حقوق خصوصی، دوره شانزدهم، شماره دو، ۱۳۹۸.
2. تدین، عباس و یوسفی، مجید، تأثیر ازدواج مرد خارجی و زن ایرانی بر تابعیت فرزندان، مطالعات راهبردی زنان، شماره 40، ۱۳۸۷.
3. توسلی نائینی، منوچهر و پورمراد، رؤیا، اصل وحدت تابعیت زوجین در حقوق ایران، بریتانیا و کنوانسیون‌های بین‌المللی، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال ششم، شماره بیستم، ۱۳۹۶.
4. توسلی نائینی، منوچهر و فرهانی روحانی، نوشین، نقدی بر قانون اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با اتباع خارجی مصوب 1398، فصلنامه پژوهش‌نامه حقوق فارس، دوره سوم، شماره ششم، ۱۳۹۹.
5. جمشیدی، گرجی، مطالعه تطبیقی تابعیت مضاعف در نظام‌های حقوقی ایران و انگلیس، ششمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات حقوقی و قضایی، ۱۳۹۹.
6. دانش‌پژوه، مصطفی، بازخوانی «انتقادی - اصلاحی» ماده‌واحده مصوب مهرماه ۱۳۹۸ درباره «تابعیت ایرانی فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی»، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی ماهنامه علمی‌پژوهشی، سال بیستم، شماره یازدهم، ۱۳۹۹.
7. سروی مقدم، مصطفی، مروری بر تفاوت تابعیت، شهروندی و دیگر واژگان مشابه در حقوق ایران، بریتانیا، آمریکا و فرانسه، فصلنامه مدرس علوم‌انسانی، شماره 34، ۱۳۸۳.
8. فدوی، سلیمان، نگاهی جدید به بندهای اول تا پنجم ماده ۹۷۶ قانون مدنی ایران، کانون، 1388، شماره ۹۷.
9. کنوانسیون اروپایی تابعیت، 1997، به نقل از مجله حقوقی، شماره 22، ۱۳۷۷.
10. الله وکیل جزی، ناصر، مطالعه تطبیقی تأثیر ازدواج و تابعیت در حقوق ایران و بریتانیا، سومین همایش ملی مطالعات و تحقیقات علوم‌انسانی و اسلامی، ۱۳۹۷.
11. مهدی‌پور، فاطمه، مهین سبحانی و رضا مقصودی پاشاکی، نقد و بررسی شرایط و آثار قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی مصوب 1398، نشریه علمی مطالعات حقوقی معاصر، سال دوازدهم، شماره بیست و سوم، ۱۴۰۰.
12. هاشمی، فاطمه و جلالیان عسگر، مطالعه تطبیقی اعطای تابعیت در نظام‌های حقوقی ایران و انگلیس، اولین همایش ملی علوم‌انسانی اسلامی، ۱۳۹۴.
پایان‌نامه
1. پری‌ناز، رئیسی، بررسی تطبیقی تابعیت زن در نظام‌های حقوقی ایران، انگلیس و فرانسه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۸۶.
ب) منابع انگلیسی

Books
1. Cheshire and North, Private international law, 12th ed, London, Butter worthes, 1992.
Articles
1. R. De Gruyther L, “Mixed Marriages”, Journal of Comparative Legislation and International Law, Vol. 11, No. 1,1929.
2. Stewart, E & Gareth Mulvey "The Impact of Immigration and Citizenship Policy upon Refugees in the UK" Journal of Ethnic and Migration Studies,1033: 2014.
Case/ Document/ Report
1. Borders Nationality and Immigration Act 2009.
2. British Nationality Act 1981.
3. Committee of Ministers Council of Europe 1995.
1. European Convention On Nationality, 1997.
1. Immigration Asylum and Nationality Act 2002.
2. Immigration Asylum and Nationality Act 2006.