امکان‌سنجی مسئولیت مدنی سببیت نامشخص در پرتو نظریه فرصت ازدست‌رفته با تاکید بر پرونده‌های پزشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه فقه و حقوق اسلامی؛ دانشکده علوم انسانی؛ دانشگاه شهرکرد؛ شهرکرد

10.48308/jlr.2026.240066.2902

چکیده

اثبات رابطه سببیت در دعاوی مسئولیت مدنی همواره با چالش‌های عمیقی مواجه بوده است، این مسئله به‌ویژه در مواردی که تعیین نقش دقیق خطای پزشکی در وقوع آسیب دشوار یا ناممکن باشد، نمود بیشتری دارد. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی برخی کشورهای اروپایی، به بررسی «نظریه فرصت ازدست‌رفته» به عنوان راهکاری برای جبران این خلأ می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که این نظریه با شناسایی «کاهش شانس بهبود یا بقا» به عنوان «ضرر» به بهره بردن از این مفهوم پرداخته و تجربه برخی نظام‌هایی حقوقی نیز نشان می‌دهد ایشان، از مفهوم سنتی رابطه سببیت در حال گذار هستند. بااین‌حال، چالش‌های نظری و عملی متعددی از جمله ابهام در وجود شانس‌، ذهنی بودن معیار محاسبه غرامت و خطر افزایش دعاوی کم‌اساس، کارایی آن را محدود ساخته است. مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد که برخی نظام‌های حقوقی نظیر آلمان و اتریش با استناد به عدم شناسایی «فرصت» به عنوان حق مستقل، رویکرد محتاطانه‌تری اتخاذ کرده‌اند. در نتیجه، به‌رغم مزایای نظریه فرصت ازدست‌رفته در کاهش ناعدالتی‌های ناشی از اعمال قاعده سنتی مسئولیت مدنی_قاعده همه یا هیچ_، برای تحقق هرچه بیشتر عدالت نیاز است تا این نظریه با نظریات دیگر نیز ترکیب گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Feasibility of Civil Liability for Uncertain Causation in Light of the Lost Chance Doctrine in Medical Cases

نویسنده [English]

  • Sajjad shahbaz ghahfarrokhi
Assistant Professor of Islamic jurisprudence, Faculty of Human Science, sharekord University
چکیده [English]

Abstract:

Establishing a causal relationship in medical malpractice claims has always faced profound challenges, particularly in cases where determining the precise role of medical error in the occurrence of harm is difficult or impossible. Employing a descriptive-analytical method and a comparative study of European legal systems, this article examines the “lost chance doctrine” as a solution to address this gap. The findings reveal that this doctrine recognizes the “reduction in the chance of recovery or survival” as compensable “damage,” and the experience of certain legal systems indicates a shift away from the traditional concept of causation. However, numerous theoretical and practical challenges—including ambiguity in defining the existence of a “chance,” the subjectivity of compensation criteria, and the risk of increasing frivolous claims—limit its efficacy. A comparative analysis demonstrates that Germanic legal systems (e.g., Germany and Austria), citing the non-recognition of “opportunity” as an independent right, have adopted a more cautious approach. Consequently, despite the advantages of the lost chance doctrine in mitigating injustices arising from the “all-or-nothing” rule of traditional civil liability, its integration with other theories is essential to achieve greater justice.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Medical Malpractice
  • Causal relationship
  • Uncertain causation
  • Lost chance
  • Tort liability

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 27 اسفند 1404
  • تاریخ دریافت: 03 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 18 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 27 اسفند 1404