راهبردها و چالش‎های حقوقی سرمایه‎گذاری صندوق توسعه ملی در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه حقوق تجارت بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.48308/jlr.2026.242605.3007

چکیده

صنعت نفت و گاز، به‌ویژه در بخش بالادستی، با نیازهای عظیم مالی و ریسک‌های بالایی مواجه است. از همین رو جذب سرمایه‌گذاران کلان در این حوزه از اهمیت راهبردی برخوردار است. از جمله سرمایه‌گذاران نهادی واجد ظرفیت‌های چشمگیر در این زمینه، صندوق توسعه ملی ایران است. صندوق‎های توسعه ملی نهادهایی هستند که جریان سرمایه را به سمت بخش‎های راهبردی اقتصاد ملی هدایت می‏کنند. در این راستا، صندوق‎های مزبور تلاش می‎کنند ثروت‎های ملی را که در اختیار آن‎ها است به نحوی سرمایه‎گذاری نمایند که سرمایه‎گذاران بخش خصوصی و سرمایه‏گذاران خارجی را با خود همراه سازند.

این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، مبانی قانونی سرمایه‌گذاری صندوق توسعه ملی ایران در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز را از حیث انطباق با راهبردهای موثر سرمایه‏گذاری صندوق‎های توسعه ملی، تحلیل و ارزیابی می‎نماید. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تلاش‌های تقنینی اخیر در جهت بهره‌گیری از ظرفیت‌های صندوق توسعه ملی در بخش بالادستی صنعت نفت و گاز، به دلیل محدودیت‌های موجود در صلاحیت صندوق برای سرمایه‌گذاری در این حوزه و نیز ضعف ساختارهای قراردادی پیش‌بینی‌شده در قوانین مربوطه، نتوانسته است زمینه‌های لازم برای ایفای نقش راهبردی صندوق توسعه ملی در این بخش را به‌نحو مطلوب فراهم سازد. ارتقاء جایگاه صندوق توسعه ملی از یک تأمین‌کننده‌ی مالی صرف به یک سرمایه‌گذار راهبردی در صنعت نفت و گاز، مستلزم توسعه‌ی حدود صلاحیت سرمایه‌گذاری صندوق، بازنگری در ساختارهای قراردادی موجود و نیز تنوع‌بخشی به ابزارها و شیوه‌های سرمایه‌گذاری این نهاد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Strategies and Legal Challenges of the National Development Fund Investment in the Upstream Sector of the Oil and Gas Industry

نویسندگان [English]

  • Hossein Zare
  • Navid Rahbar
International trade law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The oil and gas industry, particularly its upstream sector, faces substantial financial demands and significant risks. Attracting large-scale investors in this field is therefore crucial to its success. The National Development Fund of Iran is one such institutional investor with significant capacity. National development funds channel capital into strategic sectors of the national economy. In this regard, these funds seek to invest the national wealth entrusted to them in a manner that brings private-sector investors as well as foreign investors on board. This study employs a descriptive–analytical method to examine the legal foundations of the National Development Fund of Iran’s investments in the upstream oil and gas sector. It examines whether these investments align with effective strategies used by national development funds. The research finds that recent legislative efforts to use the Fund’s capacity in the upstream sector have not created the necessary conditions for the Fund to play a strategic role. This is caused by restrictions on the Fund’s investment authority and weaknesses in related contractual structures. For the Fund to transition from a mere financier to a strategic investor, it requires expanded investment authority, revised contracts, and a range of diverse investment instruments and methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Investment
  • Co-Investment
  • Anchor Investor

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 23 خرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 06 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 23 خرداد 1405