امکان سنجی بودجه ریزی مبتنی بر جنسیت در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

چکیده

بودجه از منظر جنیست خنثی نیست و بر زنان و مردان تأثیرات متفاوتی میگذارد. هدف پژوهش سنجش امکانپذیری اجرای بودجه‌ریزی مبتنی بر جنسیت در چارچوب حقوق عمومی ایران است. از طریق بودجه ریزی مبتنی بر جنسیت، سهم زنان از درآمد عمومی و تبعاً میزان فرصت آنان برای مشارکت عمومی، ارزیابی میشود و ابزاری در اختیار دولت میگذارد تا برابری جنسیتی را محقق سازد و شکاف جنسیتی را پر کند. بودجه ریزی مبتنی بر جنسیت، تأثیر بندهای بودجه و در واقع سیاستها و برنامه های دولت، را بر زنان در مقایسه با مردان میسنجد. در این پژوهش به روش جزمی و رویکردِ تطبیقی، بودجه ریزی مبتنی بر جنسیت، به مثابه یک روش تحلیل بودجه، تبیین و زمینه ها و لوازم اجرای آن در حقوق ایران بررسی میشود . نتایج نشان میدهد با توجه به این که در حقوق ایران پیش شرط بودجه ریزی مبتنی بر جنسیت، یعنی به رسمیت شناخته شدن برابری جنسیتی ، تاحدی فراهم است، اگر دولت اراده سیاسی لازم برای برقراری برابری جنسیتی را داشته باشد، میتواند با استفاده از ظرفیت‌های موجود و تجربیات دیگر کشورها و توصیه‌های نهادهای بین المللی، آن را اجرا و در قانون بودجه سالانه کل کشور بگنجاند . از جمله ظرفیتهای موجود ، نهاد معاونت زنان و امور خانواده رییس جمهور و پیوست شماره چهار قانون بودجه (بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد) است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Feasibility Study Gender-Responsive Budgeting in Legal System of Iran

نویسنده [English]

  • Samaneh Rahmatifar
Department of Law, Faculty of Humanities Science, Islamic Azad University, Hamedan, Iran
چکیده [English]

The purpose of the present study is to evaluate the feasibility of gender-responsive budgeting in the public law of Iran. The budget is not gender-neutral naturally; Therefore, it affects women and men differently. By gender-based budgeting, women's share of the public revenue and, consequently, their opportunity for public participation assesses and provided to the government as a tool to achieve gender equality and fill the gender gap. Gender-responsive budgeting evaluates the impact of budget items, and indeed government policies and programs, on women compared to men. The research method is dogmatic with a comparative approach. In this way gender-responsive budgeting introduces as a method of budget analysis, its context, and tool of implementation in the legal system of Iran examines. Results prove the existence of a precondition of gender-responsive budgeting, formal recognition of gender equality. Therefore, if the government has the political will to protect gender equality, it can use the existing capacities, the other countries' experiences, and the recommendations of international institutions to implement gender-responsive budgeting and attach it to the annual general budget Act. Two main capacities are the Vice President for Women and Family Affairs and Annex No. 4 of the recent Budget Law (Function-Based Budgeting).

کلیدواژه‌ها [English]

  • General Budget Act
  • Gender Equality
  • Good Governance
  • Gender Mainstreaming
  • Gender Gap

مراجع

  1. منابع

    کتاب

    1. بیرتچ، نیکوال و سلیامن، احمد، هدایت بودجه­سازی جنسیت­محور در افغانستان: کاری در حال پیشرفت، خادم احمد حقیقی، کابل: واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان، چاپ نخست، ۱۳۹۵.

    مقاله

    1. رحمتی­فر، سمانه، ظرفیت سنجی فرایند ایجاد قاعده حقوقی به عنوان مبنای قواعد متکثرِ حقوقی در دوران جهانی شدن (آیا مبنای قاعده حقوقی عینی شده است؟)، پژوهش حقوق عمومی، ش. 46، 1394: 191-211.
    2. رحمتی­فر، سمانه، نقش جامعه مدنی در ایجاد قاعده حقوقی در دوران جهانی شدن با تأکید بر سازمان های غیر دولتی: گذار حقوق از الزام به اقناع، پژوهش حقوق عمومی، ش. 54، 1396: 265-288.

    قوانین و مصوبات

    1. سازمان برنامه و بودجه، دستورالعمل جامع بودجه­ریزی مبتنی بر عملکرد، 1398.
    2. شورای عالی انقلاب فرهنگی، سیاست­های اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران، مجموعه روزنامه رسمی، 1371.
    3. شورای عالی انقلاب فرهنگی، منشور حقوق و مسؤلیت­های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، 1383.
    4. مجلس شورای اسلامی، قانون برنامه پنج­ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، روزنامه رسمی کشور، ش. 20995، 1396.
    5. مجلس شورای اسلامی، قانون بودجه سال 1399 کل کشور، روزنامه رسمی کشور، ش. 21852،
    6. مجلس شورای اسلامی، قانون مالیات بر ارزش افزوده، روزنامه رسمی کشور، ش. 22226، 1400.
    7. مجمع تشخیص مصلحت نظام، چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی، 1382.
    8. هیأت وزیران، تصویب‎نامه راجع به اسناد ملی توسعه استانهای کشور (30 استان)، روزنامه رسمی کشور، ش. 17603، 1384.

    Books

    1. Budlender, D and Elston, D and Hewitt, G and Mukhopadhyay, T. Gender Budgets Make Cents: Understanding Gender Responsive Budget, London: Commonwealth Secretariat, 1st 2002.
    2. Budlender, D and Hewitt, G. Engendering Budgets a Practitioners’ Guide to Understanding and Implementing Gender-responsive Budgets, London: Commonwealth Secretariat, 1st 2003.
    3. Budlender, D. Budget Call Circulars and Gender Budget Statements in the Asia Pacific: a Review, New York: UN Women, 1st 2015.
    4. Chakraborty, L. A Case Study of Gender Responsive Budgeting in India, London: Commonwealth Secretariat, 1st 2013.
    5. Chakraborty, L. Fiscal Decentralisation and Gender Responsive Budgeting In Mexico: Some Observations, Delhi: National Institute of Public Finance and Policy, 1st 2006.
    6. Elson, D. Budgeting for Women’s Rights: Monitoring Government Budgets for Compliance with CEDAW, New York: UNIFEM, 1st 2006.
    7. Esim, S. Impact of Government Budgets on Poverty and Gender Equality, London: Commonwealth Secretariat, 1st 2000.
    8. Khan, Z. Just Budgets: Increasing Accountability and Aid Effectiveness through Gender Budgeting Analysis in South Africa, London: One World Action, 1st 2009.
    9. Klatzer, E and Ivanina, T. Gender Responsive Budgeting: Analysis of Budget Programmes from Gender Perspective, New York: UN Women Pub, 1st 2016.
    10. Mukherjee, A. Empowering Women Panchayat Members, Delhi: Concept Publishing Co., 1st. ed. 2006.
    11. NCPE (National Commission for the Promotion of Equality), Gender Responsive Budgeting a study on GRB initiatives in Sweden, Switzerland, Italy, United Kingdom and France, Hamrun: NCPE Pub., 1st 2009.
    12. Sharp, R. Budgeting For Equity: Gender Budget Initiatives within a Framework of Performance Oriented Budgeting, New York: UNIFEM, 2003.
    13. UN, Gender Mainstreaming an Overview, New York: Office of the Special Adviser on Gender Issues and Advancement of Women, 1st 2002.
    14. Usuree, D. Mainstreaming Gender in Debt and Development (New Gender Mainstreaming in Development Series), London: Commonwealth Secretariat, 1st 2005.
    15. WB (World Bank), Global Monitoring Report 2007 Millennium Development Goals: Confronting the Challenges of Gender Equality and Fragile States, Washington DC: World Bank, 1st 2007.

    Articles

    1. Beveridge, F and Cengiz, F and Drywood, E. “Gender Mainstreaming, Gender Budgeting, and Monitoring in Post 2015 Gender Equality Policy”, in a New Strategy for Gender Equality Post 2015, Brussels: European Parliament, 1st ed. 2014: 14-43.
    2. Chakraborty, L. “Gender-responsive Budgeting as Fiscal Innovation: Evidence from India on ‘Processes’”, Working Paper, No. 797, New York: bard college, 2014: 1-24.
    3. Downes, R and von Trapp, L and Scherie N. “Gender Budgeting in OECD Countries”, OECD Journal on Budgeting, Vol. 3, 2016: 1-37.
    4. Fofana, I and Chatti, R and Corong, E. “Gender and Employment Impacts of Taxation Policy in the Middle East and North Africa: A Comparative Analysis of Algeria, Egypt, Morocco, and Tunisia”, in Women, Work and Welfare in the Middle East and North Africa: The Role of Socio-demographics, Entrepreneurship and Public Policies, Nadereh Chamlou, Massoud Karshenas, London: Imperial College Press, 1st 2016: 479- 501.
    5. Holvoet, N. “Gender Budgeting in Belgium: Findings from a Pilot Project”, European Societies, Vol. 9, No. 2, 2007: 275-300.
    6. Patel, V. “Gender Budget and Public Health Approach: Addressing Gender-Violence in India”, In Gender-Based Violence and Public Health: International Perspectives on Budgets and Policies, Keerty Nakray, London: Routledge, 1st 2013: 30-40.
    7. Patel, V. “Gender Budgeting: a Theoretical Perspective and Experiences”, Journal of Asian Business Management, Vol. 7, No. 1, 2015: 51-66.
    8. Steinthórsdóttir, F and Einarsdóttir, P and Heijstra, T and Pétursdóttir, M. “Money Talks: Gender Budgeting in the University of Iceland”, Icelandic Review Of Politics & Administration, Vol. 12, No. 1, 2016: 171-194.
    9. Wallisch, J. and Wozniak, B. “United in Diversity: Consequences for Common labor market Policies in the Time of Crisis”, in The Economic Crisis in Social and Institutional Context: Theories, Policies and Exit Strategies, Sebastiano Fadda, Pasquale Tridico, London: Routledge, 1st 2015: 178-200.

     

    Documents

    1. CEMR (Council of European Municipalities and Regions), “The European Charter for Equality between Women and Men in Local life”, 2006.
    2. COE (Council of Europe), “Gender Budgeting Final Report of the Group of Specialists on Gender Budgeting (EG-S-GB)”, Strasbourg: Council of Europe, 2005.
    3. ECOSOC (UN Economic and Social Council), “Mainstreaming the Gender Perspective into All Policies and Programmes in the United Nations System”, A/52/3/Rev. 1, 1997.
    4. European Parliament, “Budgets Definitive Adoption (EU, Euratom) 2020/227 of the European Union’s general budget for the financial year 2020”, Official Journal of the European Union, Vol. 63, 2020.
    5. European Parliament. “Budgets Definitive Adoption (EU, Euratom) 2019/333 of the European Union’s general budget for the financial year 2019”, Official Journal of the European Union, Vol. 62, 2019.
    6. Ukraine, “Law on Ensuring Equal Rights and Opportunities of Women and Men”, the Official Journal of the Verkhovna Rada of Ukraine (OJVR), No 52, 2005.
    7. Ukraine, Constitution of Ukraine, 1996.
    8. UN, “Beijing Declaration and Platform for Action”, adopted at the Fourth World Conference on Women, 1995.

     

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 17 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری: 13 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش: 23 تیر 1400

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار