تحلیل فقهی- حقوقی شرکت های خدماتی با تأکید بر رویه قضائی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبائی (نویسنده مسئول).

2 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبائی

10.29252/jlr.2022.222651.1948

چکیده

یکی از پر کاربرد ترین و شایع ترین رخدادهایی که امروزه در جامعه انجام می گیرد توافقاتی بوده که تحت عنوان شرکت های خدماتی فیمابین اقشار ضعیفی که به عنوان نیروی کار با صاحبان سرمایه صورت پذیرفته که با عناوین مختلفی اعم از قرار داد مشارکت و یا توافق موضوع ماده ۱۰ قانون مدنی و یا عقد شراکت منعقد میگردد؛ فعالیت این شرکت ها در جامعه مرسوم بوده و با حصول اختلاف جهت رفع تخاصم به محاکم مراجعه میکنند. سؤالی که در این مقاله بدان می پردازیم این بوده که چه وضعیتی دامنگیر شرکتهای خدماتی خواهد بود؟ در صورتی که قائل به این بوده که این گونه شرکتها در واقع نوعی اختلاطی از شرکت های ابدان و اعیان در فقه امامیه بوده با در نظر داشتن نظریه اکثریت فقهاء بایستی قائل بر بطلان آنها بود به گونه ای که شارع با امضاء و عدم ردع آن صحه ای بر عملیات متداول و رایج در عرف جامعه گذارده است؛ ضمن تحلیل نظریات فقهاء و حقوقدانان و رویه قضائی و ضمن نقض نظریات فقها مبنی بر بطلان شرکت ابدان ما قائل بر صحت شرکت ابدان و شرکت های خدماتی به مثابه یکی از شقوق آن بدون هر گونه تمسک و توسل بر عقود مکمل دیگری بسان صلح و یا وکالت بوده و با فرض صور مختلف برای این شرکتها، تحت عناوین عقد شرکت مدنی با موضوع خدمات ویا عقد اجاره اشخاص با مدت معین و یا قرار دادکارگری و کارفرمائی خواهد گنجید

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

; Jurisprudential-legal analysis of service companies with emphasis on judicial procedure;

نویسندگان [English]

  • ali najafzadeh 1
  • reza valavioun 2
1 Ph.D. Candidate of Management of International Oil and Gas Contracts, Allame Tabataba’i University
2 Assistant Professor of Law, Allame Tabataba’i University
چکیده [English]

One of the most widely used and common events in the society today is the agreements that have been made under the name of service companies between the weak classes as a workforce with the owners of capital, with different titles including partnership agreement or subject agreement. Article 10 of the Civil Code or the partnership contract is concluded;The activities of these companies are common in the society and they go to court to resolve disputes by resolving disputes. The question we will address in this article is what will happen to service companies? If he believes that such companies are in fact a mixture of companies and nobles in Imami jurisprudence considering the theory of the majority of jurists, he should consider their invalidity in such a way that the Shari'ah validates it by signing and not rejecting it. Has put the common operations in the custom of the society; While analyzing the views of jurists and jurists and judicial practice and while violating the views of jurists on the invalidity of Abdan Company, we believe in the validity of Abdan Company and service companies as one of its divisions without any reliance on other complementary contracts such as peace or advocacy. Been, under the headings of civil company contract with the subject of services or lease of persons for a certain period Or labor and employer contracts will be included.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "
  • Service
  • Companies
  • Civil
  • Company "
منابع عربی؛
-  قرآن کریم
-  ابن قدامه، عبدالله ابن احمد ، المغنی، ج ۷، ریاض ـ عربستان: دار عالم الکتب، ۱۴۱۷ ه .ق.
-  اسدی( علامه حلی)، حسن ابن یوسف ابن مطهر ، تذکره الفقهاء( ط- الحدیثه)، ج۱۶، قم ـایران: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۴۱۴ه . ق.
-  اسدی( علامه حلی)، حسن ابن یوسف ابن مطهر ، مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، ج۶، قم ـ ایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۳ ه .ق.
- اردبیلی، احمد ابن محمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، ج۱۰، قم ـایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه ی علمیه قم، ۱۴۰۳ ه . ق.
- اسدی( علامه حلی)، حسن ابن یوسف ابن مطهر، تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه( ط ـ الحدیثه)، ج۳، قم ـ ایران: مؤسسه امام صادق( علیه السلام)، ۱۴۲۰ ه. ق.
- بحرانی( آل عصفور)،  یوسف ابن احمد ابن ابراهیم ، الحدائق الناضرة فی احکام العتره الطاهره، ج۲۱، قم ـ ایران: دفتر انتشارت اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۵ ه . ق.
-  بغدادی ابن جنید اسکافی، محمد ابن احمد کاتب، مجموعة فتاوى ابن جنید، قم ـ ایران: دفتر انتشارت اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۶ ه .ق.
-  حسینی واسطی زبیدی حنفی، محب الدین سید محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس ، ج‌18، بیروت- لبنان: دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، ۱۴۱۴ ه . ق.
- حسینی، عاملی سید جواد ابن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامه( ط ـ الحدیثه) ،ج‌۲۰،  قم ـ ایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۹ ه .ق.
- حلی، ابن ادریس محمد ابن منصور ابن احمد ، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج۲، قم ـ ایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۰ ه . ق.
- حلی، نجم الدین جعفر ابن زهدری، إیضاح ترددات الشرائع، ج‌1،قم ـ ایران: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۲۸ ه . ق.
-  حلی( فخر المحققین)، محمد ابن حسن ابن یوسف، ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد ،ج۲، قم ـایران: مؤسسه اسماعیلیان، ۱۳۸۷ه .ق۸
-  سعدی، ابو جیب، القاموس الفقهی لغه و اصطلاحا، دمشق- سوریه: دارلفکر، ۱۴۰۸ه .ق.
- سیوری حلی، مقداد ابن عبدالله، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع ،ج۲، قم ـ ایران: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۱۴۰۴ ه . ق.
-  طباطبائی حائری، سید علی ابن محمد ، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل( طـ الحدیثه) ،ج۹، قم ـ ایران، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۴۱۸ ه .ق.
-  طباطبائی یزدی، سید محمد کاظم ، العروه الوثقی فیما تعم به البلوی،ج۲، بیروت ـ لبنان: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات،    ۱۳۳۷ ه. ق.
-  طوسی، محمد ابن علی ابن حمزه ، الوسیله الی نیل الفضیله، قم ـایران: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی(ره)، ۱۴۰۸ ه . ق.
-  عاملی( شهید ثانی)، زین الدین ابن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعه الدمشقیه( المحشی ـ کلانتر) ، ج‌4، قم ـ ایران: کتابفروشی دأوری، ۱۴۱۰ ه . ق..
- عاملی( شهید ثانی)، زین الدین ابن علی، مسالک الافهام الی تنقیح شرایع الاسلام ،ج۴، قم ـ ایران: مؤسسه المعارف الاسلامیه، ۱۴۱۳ ه .ق.
-  عبد الرحمان، محمود، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، ج‌2 و ۳، بی نا، بی تا
-  عکبری بغدادی ( شیخ مفید)، محمد ابن محمد ابن نعمان ، المقنعة ، قم ـ ایران: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۴۱۳ ه .ق.
-  غزالی، محمد ابن محمد، الوجیز فی الفقه الامام الشافعی، ج۱، بیروت ـ لبنان: شرکه دار الارقم ابن ابی الارقم، ۱۴۱۸ ه .ق.
- فیض کاشانی، محمد محسن ابن شاه مرتضی، مفاتیح الشرائع، ج‌3، قم ـ ایران: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، بی تا.
-  مغنیه، محمد جواد، فقه الامام الصادق(علیه السلام)، ج۴، قم ـ ایران: مؤسسه انصاریان، ۱۴۲۱ ه . ق.
-  موسوی اردبیلی، سید عبدالکریم ، فقه الشرکة علی نهج الفقه و القانون و کتاب التأمین، قم ـ ایران: منشورات مکتبه امیر المؤمنین ـ دار العلم مفید،۱۴۱۴ ه . ق.
-  مؤمن(محقق سبزواری)،محمد باقر ابن محمد، کفایه الاحکام ،ج۱، قم ـ ایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۲۳ ه . ق.
- محقق حلی، نجم الدین جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام ، ج ۲، قم ـایران: مؤسسه اسماعیلیان، ۱۴۰۸ ه.ق.
- نجفی( کاشف الغطاء)، محمد حسین ابن علی ابن محمد رضا ، تحریر المجله ،ج ۳، نجف اشرف- عراق: المکتبه لمرتضویه، ۱۳۵۹ ه. ق.
-  نجفی( صاحب الجواهر)، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج‌26،  بیروت ـ لبنان، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ ه . ق.
-  یوسفی( فاضل آبی)، حسن ابن ابی طالب ، کشف الرموز فی شرح مختصر النافع ، ج‌2، قم ـ ایران: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ ه .ق.
 
 
منابع فارسی؛
- امامی، میر سید حسن ، حقوق مدنی، ج۲، تهران: انتشارات اسلامیه، ۱۳۹۳ ه .ش
- بهرامی احمدی، حمید ، قواعد فقه مختصر هفتاد و هفت قاعده فقهی و حقوقی( با تطبیق بر قوانین) ،ج اول، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(علیه السلام)، ۱۳۸۸ ه. ش.
- جعفری لنگرودی، محمد جعفر ، ترمینولوژی حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش، ۱۳۶۷ ه . ش.
- جلیلی، مهدی ، فصیحی زاده، علیرضا ، طباطبائی، سید محمد صادق ، تحلیل فقهی صحت شرکت اعمال از منظر فقه مذاهب اسلامی، مجله حقوق اسلامی، شماره ۵۹، زمستان ۱۳۹۷، صفحه ۳۵ تا ۵۶.
- جلیلی، مهدی، فصیحی زاده، علیرضا ، طباطبائی، سید محمد صادق، تحلیل فقهی و حقوقی صحت شرکت وجوه از منظر فقه مذاهب اسلامی، مجله ی فقه مقارن، شماره ۱۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸، صفحه ۱۱۵ تا ۱۳۵.
-درایتی، احمد، مستند فقهی قانون مدنی، ج ۷، تهران: انتشارات داد و دانش،۱۳۹۳ ه .ش.  
- رمضانی، محمود ، ترجمه ی تحت اللفظی و روان A level and as level law متون حقوقی (۱) بخش قراردادها،تهران: انتشارات آراء ‌سبز، ۱۳۸۹ ه .ش.
- ره پیک،حسن ،حقوق مدنی عقود معین۲، تهران: انتشارات خرسندی، ۱۳۹۵ ه .ش.
- شیروی، عبدالحسین ، حقوق تجارت بین الملل،تهران،انتشارات سمت، ۱۳۹۲ ه. ش.
- کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی درس هائی از عقود معین، تهران: انتشارات گنج دانش، ۱۳۹۳ ه .ش.
- کاتوزیان، ناصر،حقوق مدنی مشارکت ها-صلح، تهران، انتشارات گنج دانش، ۱۳۹۳ ه . ش.
- گودرزی سیاوش، علمی سولا، محمد رضا ، بازخوانی فقهی-حقوقی شرکت های اعمال و مفاوضه و وجوه، مجله آموزه های فقه مدنی، شماره ۱۲، پائیز و زمستان ۱۳۹۴، صفحه ۹۷ تا ۱۱۸
- محقق داماد، سید مصطفی ، مباحثی از اصول فقه ،دفتر دوم( منابع فقه)، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی،.۱۳۹۰ ه.ش.
- مسجد سرائی،حمید ، ترمینولوژی فقه اصطلاح شناسی فقه امامیه، تهران: انتشارات روایت نو، ۱۳۹۳ ه.ش.
 
 
وبسایت ها؛
- پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی مظاهری، دروس خارج فقه، کتاب الشرکه، درس ۳ و۴ به نشانی https://ww.almazaheri.ir-
- سامانه آراء قضایی پژوهشگاه قوه ی قضائیه به نشانی https://www.ara.jri.ac.ir