اسقاط حق رجوع از هبه در حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران

2 استادیار گروه حقوق، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه حقوق، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران

10.29252/jlr.2021.221428.1890

چکیده

اصل قابل رجوع بودن هبه در حقوق موضوعه پذیرفته شده، از طرفی مالکیت متزلزل هرچند مجانی هم باشد مطلوب نیست، در این راستا بحث اسقاط حق رجوع واهب حائز اهمیت است. این موضوع در فقه امامیه و دکترین حقوقی اختلافی است و در قوانین مدونه نیز به آن پرداخته نشده؛ به همین دلیل بررسی آن ضروری است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بکارگیری منابع معتبر فقهی و حقوقی در مقام امکان‌سنجی اسقاط حق رجوع از هبه است. برخی با استدلال حکم بودن رجوع از هبه و اینکه اسقاط حق رجوع منتهی به ضرر واهب می‌شود و نقض غرض جعل حق رجوع می‌باشد، مخالف صحت اسقاط حق رجوع هستند. اما در مقابل، ضمن رد ادله مخالفین و ارائه دلایل دیگری شامل قاعده اقدام، مقتضای ذات عقد هبه، اصل صحت و آزادی قراردادها، فواید اقتصادی و اینکه تنها مصلحت واهب مدنظر نیست و راهکاری برای پیشگیری از رفتارناپسند بوده و حذف تشریفات زائد را به دنبال دارد؛ می‌توان صحت اسقاط حق رجوع از هبه را پذیرفت. این اسقاط می‌تواند صریح یا ضمنی باشد و ممکن است ضمن عقد هبه یا ضمن عقد لازم دیگری یا به صورت مستقل مطرح شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Waiving the right of recourse to the gift in Iranian law

نویسندگان [English]

  • Mahdi Beiki shouroki 1
  • Amirmohammad Sediqian 2
  • Seyyed jafar Hashemi bajgani 3
1 Ph.D . student in (private law). Maybod Branch, Islamic Azad University, Maybod, Iran
2 Assistant Prof Department of Law. meybod branch. Islamic Azad University. Meybod. Iran. (Corresponding Author).
3 Assistant Prof Department of Law. meybod branch. Islamic Azad University. Meybod. Iran.
چکیده [English]

The principle of recourse to the gift in the accepted case law besides the shaky ownership, even if it is free is not desirable. The issue of waiving the right of recourse of the creditor is significant. There is a dispute regarding this issue in Imami jurisprudence and legal doctrine. This subject is not addressed in the codified laws; therefore, it is necessary to be studied further. This research used the descriptive-analytical method and valid jurisprudential and legal sources to study the feasibility of waiving the right of recourse to the gift. Some argue that recourse to a gift is a ruling and that the waiving of the right of recourse leads to the loss of donor, and the violation of the purpose results in the forgery of the right of recourse, so they are against the validity of waiving the right of recourse. However, we can reject the arguments of the opponents in addition to some other reasons including rule of action, the requirement of nature of the contract, the principle of validity and freedom of contracts, the economic benefits, and that only interest of the donor is not intended and is a way to prevent misconduct and eliminate unnecessary protocols; hence, we can accept the right of recourse to the gift. This waiving can be explicit or implicit and may be included in the gift contract or in another requiring enclosed contract, or may be raised independently.

کلیدواژه‌ها [English]

  • gift
  • waiving the right of recourse
  • donee
  • donor

مراجع

  1. فهرست منابع مقاله بازنگری جزئی شده " اسقاط حق رجوع از هبه"

    فهرست منابع

    الف) فارسی

    کتاب:

    1. امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، ج2، تهران: اسلامیه، 1375
    2. انصاری، مهدی، تحلیل اقتصادی حقوق قراردادها، تهران: جاودانه جنگل، اول، 1390
    3. بهبهانى، محمدباقربن محمداکمل، رساله عملیه متاجر وحیدبهبهانى (با تعلیقات میرزاى شیرازى)، تهران: حاج شیخ رضا تاجر تهرانى، اول، 1310ه‍.ق
    4. جمعى از پژوهشگران زیرنظر شاهرودى، سیدمحمود هاشمى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، قم: دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، اول، 1426ه‍.ق
    5. سبحانی، جعفر، استفتائات، ج2، بی­جا: پایگاه اطلاع رسانی دفترحضرت آیت اله العظمی جعفرسبحانی، بی­تا
    6. شهبازی، محمدحسین، مبانی لزوم و جواز اعمال حقوقی، تهران: میزان، دوم، 1395
    7. طاهرى، حبیب الله، حقوق مدنى، ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دوم، 1418ه‍.ق
    8. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی-اموال و مالکیت، تهران: میزان، سی وششم، 1391
    9. ___________، حقوق مدنی-عقود معین، ج3، تهران: گنج دانش، هفتم، 1390
    10. محقق(داماد) سیدمصطفى، قواعد فقه، ج2، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى، دوازدهم، 1406ه‍.ق

    مقاله:

    1. اکبرپورمجید، محبی ابوالفضل، نظری خدیجه، بررسی تعهدات طبیعی در حقوق ایران با رویکرد حقوقی و تحلیل اقتصادی، مجله حقوقی دادگستری، زمستان1390، شماره 76، صص208-185

    ب) عربی

    1. اصفهانى، شیخ الشریعة، فتح اللّه بن محمدجواد نمازى، رسالة فی تحقیق معنى البیع، قم: دارالکتاب، اول، 1398ه‍.ق
    2. ایروانی، باقر، دروس تمهیدیه فی الفقه الاستدلالی علی المذهب الجعفری، ج2، قم: بی­نا، دوم، 1427ه‍.ق
    3. خویى، سیدابوالقاسم موسوى، مصباح الفقاهة (المکاسب)، ج6، بی­جا، بی­تا
    4. دزفولى، مرتضى بن محمدامین انصارى، کتاب المکاسب (للشیخ الأنصاری، ط-الحدیثة)، ج5، قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، اول، 1415ه‍.ق
    5. سبزوارى، سیدعبدالأعلى، مهذّب الأحکام (للسبزواری)، ج21، قم: مؤسسه المنار، چهارم، 1413ه‍.ق
    6. طوسى، ابوجعفر، محمدبن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، ج3و4، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثارالجعفریة، سوم، 1387ه‍.ق
    7. عاملى، شهیدثانى، زین الدین بن على، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج6، قم: المعارف الإسلامیة، اول، 1413ه‍.ق
    8. نجفى، صاحب الجواهر، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج28، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، هفتم، 1404ه‍.ق
    9. یزدى، سیدمحمدکاظم طباطبایى، تکملة العروة الوثقى، ج1، قم: کتابفروشى داورى، اول، 1414ه‍.ق

     

    فهرست منابع به انگلیسی

    1. persian
    2. Akbarpour, M. mohebbi, A. nazari, KH. Barrasee taahodat tabeaye dar hoghoogh iran ba rouykard hoghooghy va tahlil eghtesadi. The judiciary law journal.76.2011
    3. Ansari, M. tahlil eghtesadi hoghoogh gharardadha. Tehran. Javdane jangal.2011
    4. Behbehani, M.b. resaleye amaleyae motajer vahid bebehani (ba talighate mirzaye shirazi). Tehran. Haj sheykh reza tajer tehrani. 1892.
    5. Emami, S.h. hoghoogh Madani(civil law). Vol,2. Tehran, Islamiyeh. 1996.
    6. Jamee Az Pajouheshgaran Zir Nazare Shahroudi, s.m.h. Farhange fiqh motabegh ba mazhabe ahle beyt alayhemos salam. Vol,3. Qom. Dayeratol maarefe fiqhe islami bar mazhabe ahle beyt alayhemos salam. 2005.
    7. Katouzian, N. hoghoogh Madani (civil law). vol.3. Tehran. Ganje danesh. 2011.
    8. ___________. hoghoogh Madani-amval va malekeyyat.Tehran. mazan. 36.2012
    9. Mohaghegh, S.m. ghvaede fiqh. Vol,2. Tehran. Markaze nashre oloume islami. 1985.
    10. Shahbazi, M.h. mabani lozoum va javaz amale hoghooghi. Tehran. Mizan.
    11. Sobhani, J .esteftaat. vol,2. No place. Paygahe etela rasani daftare hazrate ayatollah jafar sobhani. No date.
    12. Taherea, H.a. hoghoogh Madani (civil law).vol,4. Qom. daftare entesharate Islami vabaste be jamee modarresine hozeye elmiye Qom. 1997.
    13. arabic
    14. Ameli, sh.s.z. masalekol efham ela tanghihe sharayeol eslam. Vol.6. Qom. almaarefol eslamiyeh. 1992.
    15. Dezfouli, M.m.a.a. ketabol makaseb (by sheykh Ansari. T-alhadiceyeh). Vol,5. Qom. kongereye jahani bozorgdashte seykhe azam Ansari. 1994.
    16. Esfahani, Sh.sh.f. resale fea tahghighe maniyol beye. Qom. darol ketab. 1977.
    17. Irvani, B. dorouse tamhidiyeh fel fiqhel estedlali alal mazhabel jafari. Vol,2. Qom. No publisher. 2006.
    18. Khouyea, S.a.g.m. mesbahol fiqhahe (almakaseb). Vol,6. No place. No publisher. No date.
    19. Najafi, saheb javaher, m.h. javaherol kalam fea sharhe shrayeol eslam. Vol,28. Beyrout. Dare ehyaottarasol Arabic. 1983.
    20. Sabzevari, S.a.a. mohazzabol ahkam (by Sabzevari). Vol,21. Qom. almenar. 1992.
    21. Tousi, A.j.m. almabsout fea fiqhel Emamiyeh. Vol,3,4. Tehran. Almactabatol mortazaviyeh le ehyael asarel jafariyeh. 1967.

    Yazdi, s.m.k.t. takmelatol

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 23 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری: 01 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش: 23 آذر 1400

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار