لزوم بازخوانی مفهوم حقوق بنیادین بشر به عنوان قاعدۀ آمرۀ بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 استاد یار گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

10.22034/jlr.2021.220239.1817

چکیده

یکی از منابع معتبر حقوق بین الملل عمومی قاعدۀ آمرۀ است؛ قاعده ای که توسط مادۀ 53 عهدنامه 1969 وِین در خصوص حقوق معاهدات معرفی گردیده که جامعۀ بین المللی دولتها، در کل خود، آن را در حد قاعده ای که هیچ گونه تخطی از حدود آن مجاز نیست و نه می تواند جز با قاعدۀ جدید حقوق بین الملل عام، با همان خصوصیت، تغییر یابد، مورد شناسایی قرار داده است. امروزه دیدگاه مطرح حقوقدانان بر این است که عدۀ از حق های بشری، به ویژه حقوق بنیادین بشر، نیز جزء قواعد آمرۀ بین المللی شمرده می شوند. حقوق بنیادین بشر، حقوقی اند که مطابق بند 2 مادۀ 4 میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی 1966 دولت ها تحت هیچ نوع شرایطی نمی توانند آنها را نقض و یا محدود نمایند.

مقاله حاضر با بررسی دیدگاه های مطرح حقوقدانان در خصوص موضوع، ویژگی های قاعدۀ آمرۀ بین المللی و حقوق بنیادین بشر، واضح ساخته است که قاعدۀ آمرۀ بین المللی، بر خلاف حقوق بنیادین بشر، در مواردی، مانند وضع قاعدۀ آمرۀ جدید توسط جامعۀ بین المللی (دولتها)، تغییر را می پذیرد. پس رابطه در میان این دو نوع قاعده از جنس «عموم و خصوص من وجه» بوده، با در نظرداشت ویژگی های هرکدام، تبدیل حقوق بنیادین بشر به قواعد آمرۀ بین المللی با ماهیت و ذات حقوق بنیادین بشر منافات دارد. لذا بهتر است بجای قرار دادن حقوق بنیادین بشر در جایگاه قواعد آمرۀ بین المللی، آنها در مقام والای تغییر ناپذیری خودشان در نظر گرفته شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The necessity of reviewing the concept of Fundamental Human Rights as Peremptory Norms of International Law (jus cogens)

نویسندگان [English]

  • Ahmad Haneef Haneef 1
  • mohamad jalali 2
1 Shahid Beheshti University, School of Law
2 حقوق/دکترا/حقوق عمومی/دانشگاه سوربن فرانسه
چکیده [English]

One of the most significant sources of Public International Law is the Peremptory Norms (jus cogens); According to Article 53 of the 1969 Vienna Convention: "the Peremptory Norm of General International Law is a norm accepted and recognized by the International Community of States as a whole as a norm from which no derogation is permitted and which can be modified only by a subsequent norm of General International Law having the same character." Nowadays, the Famous viewpoints of lawyers are that: Fundamental Human Rights became part of the Peremptory Norms of International Law (jus cogens). According to article 4, paragraph 2 of International Covenant on Civil and Political Rights, 1966 (ICCPR), Fundamental Human Rights are those rights, under any circumstances, States cannot violate or restrict them.

This article explains the characteristics of both categories (Peremptory Norms of International Law and Fundamental Human Rights Norms) and makes it clear that the Peremptory Norms of International Law are changeable and can be modified by a subsequent norm of General International Law having the same character, contrary to the fundamental human rights. Therefore, the relation between these two categories of norms is kind of "Generality and peculiarity in some respect" Considering the characteristics of both of them, modifying the Fundamental Human Rights into Peremptory Norms are incompatible with the nature and essence of Fundamental Human Rights. Therefore, instead of putting Fundamental Human Rights in the position of Peremptory Norms, it would be better if they were seen as their immutability position.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Human Rights
  • jus cogens
  • International Law
  • International Treaty

مراجع

  1. الف- منابع فارسی

           کتب:

    1. پروین، خیرالله و تجلی، محمد رضا، مبنا و منشأ نظام بین المللی حقوق بشر و نظام حقوق بشر اسلامی، تهران: خرسندی، 1395.
    2. سیدفاطمی، سید محمد قاری، حقوق بشر در جهان معاصر، جلد 1، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1382. 
    3. هاشمی، سیدمحمّد، حقوق بشر و آزادی های اساسی، چاپ دوم، تهران: میزان، 1393.

          

           مقالات:

    1. ابراهیمی، محمدعلی ، جایگاه حقوق بشر در نظام حقوقی افغانستان، مجله سفیر نور، زمستان 1388، شمارۀ 12، صص 19-44.
    2. احمدی نژاد، مریم، تعهدات در قبال جامعۀ بین المللی و جایگاه آن در حقوق مسئولیت بین المللی دولت، مجله سیاست خارجی، 1391، شمارۀ 4، صص 961-984.
    3. حبیبی مجنده، محمد، مبانی فلسفی حقوق بشر، مجله نامۀ مفید، 1379، شمارۀ 22، صص 93-124.
    4. خوزه جیل، آمپاروسان، مسئولیت بین المللی دولتها در قبال نقض حقوق بشر، ترجمه: ابراهیم بیگ زاده، مجله تحقیقات حقوقی، بهار و تابستان 1379، شمارۀ 29 و 30، صص 253-308.
    5. دانش، محمداسحاق، تعهدات دولت ها در قبال حقوق بشر، مجله گوهرشاد، زمستان 1395، شماره 2، صص 63-92.
    6. ذاکریان، مهدی، فراگرد تبدیل قواعد بنیادین حقوق بشر به قواعد آمره، مجله سیاست خارجی، زمستان 1379، شمارۀ 4، صص 1043-1058.
    7. زمانی، سید قاسم، جایگاه قواعد آمره در میان منابع حقوق بین الملل، مجله حقوق بین المللی، بهار و تابستان 1377، شمارۀ 22، صص 299-324.
    8. سید فاطمی، سید محمد قاری، معاهدات حقوق بشری، فضایی متفاوت، مجله خدمات حقوقی بین المللی جمهوری اسلامی ایران، 1382، شماره 28، صص 5-44.
    9. شریفیان، جمشید، بین المللی شدن حقوق بشر، مجله سیاست خارجی، پاییز 1380، شمارۀ 3، صص 801-828.
    10. شریفی، محسن، دیوان بین المللی دادگستری و تعهدات erga omnes، مجله سیاست خارجی، 1387، شمارۀ 4، صص 1031-1056.
    11. فلسفی، هدایت ا... ، جایگاه بشر در حقوق بین الملل معاصر، مجله تحقیقات حقوقی، 1375، شمارۀ 18، صص 213-267.
    12. مرشد زاده، محمد و قربانی قرخ بلاغ ، بررسی قواعد آمره در معاهدات بین المللی، مجله تحقیقات جدید در علوم انسانی، پاییز 1399، شمارۀ 29، صص 253-268.
    13. مرکز مالمیری، احمد، محدودیت های اعمال حقوق بشر در حقوق داخلی و کنوانسیون های بین المللی، مجله مطالعات راهبردی، 1383، شمارۀ 4، صص 747-774.

     

     

                    ب -  منابع انگلیسی

    Book:

    1. S. McDougal, Harold. Lasswell and Lung-chu Chen. Human Rights and World Public Order: The Basic Policies of an International Law of Human Dignity, First Ed. the US: Oxford University Press, 1980.

    ICJ Case:

    1. The Barcelona Traction, Light and Power Company, No. 50 (ICJ February 5, 1970) p 32, para.34, http://www.icj-cij.org/files/case-related/50/050-19700205-JUD-01-00-EN.pdf last visit 02/11/2019.

    International Instruments:

    1. Vianna International Convention on the law of Treaties 1969.
    2. International Covenant on Civil and Political Rights 1966.
    3. European Convention on Human Rights 1950.
    4. The American Convention on Human Rights 1969.

    UN General Assembly Resolutions:

    1. UN General Assembly, resolution (A/RES/43/131) 1988.
    2. UN General Assembly, resolution (A/RES/45/100) 1990.

    UN Security Council Resolutions:

    1. UN Security Council, resolution (S/RES/688) 1991.
    2. UN Security Council, resolution (S/RES/706) 1991.
    3. UN Security Council, resolution (S/RES/733) 1992.
    4. UN Security Council, resolution (S/RES/746) 1992.
    5. UN Security Council, resolution (S/RES/794) 1992.

     

     

     

     

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 30 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری: 27 بهمن 1399
  • تاریخ پذیرش: 06 اسفند 1399

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار