اصلاح دادگستری در پرتو تنقیح قوانین و مقررات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی آیت الله آملی .

2 استادیار دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز( نویسنده مسئول)

3 استادیار ، دانشکده حقوق دانشگاه شاهد، تهران.

10.22034/jlr.2020.185010.1627

چکیده

قوانین موضوعه با توجه به نتایج و بازخوردهای حاصله در جامعه و نیز شرایط فرهنگی کشور به بازنگری و اصلاح نیاز دارند تا ضمن ممانعت از تراکم قوانین نا‌کارآمد، دادگستری را نیز از مواجهه با حجم انبوهی از دعاوی متنوع رهایی بخشیده و بیشترین کارآمدی را برای این نهاد به ارمغان آورند. وجود یک مجلس قانون‌گذاری جامع، متشکل از متخصصین و نخبگان کشور می‌تواند مسیر دستیابی به نتیجه‌ی مطلوب را هموار نماید. از دیگر اولویت‌های اصلاحی، لحاظ نمودن سنِ کمال عقلی و تجربه‌ی حقوقیِ قبلی در استخدام متقاضیان منصب قضاء و اصلاح مقررات گزینش شخصیتی و تصویب قوانین به روز و برخاسته از آموزه‎‌های اسلامی می‌باشد که به نوبه‌ی خود می‌تواند موجب جذب شایسته ترین افرادِ دارایِ صفات بارز اخلاقی و علمی در منصب قضاء و عملکرد بهینه‌ی دادگستری شود. در این میان توجه به این نکته ضروری می‌نماید که قضاتِ فاقد این ویژگی‌ها برای ترمیم وضعیت خود ممکن است از ابزارهای حقوقی نوین، نه به عنوان یک تدبیر قضائی بلکه در مسیری نادرست، بهره جویند که در چنین حالتی به دلیل اینکه عملکرد قضائی آنان پشتوانه‌ی علمی ندارد لذا مطلوب نیز نخواهد بود و آنچه حاصل می‌شود فعلی تصنعی و غیر اصیل است که منجر به وهن تصمیمات و آراء قضائی می‌گردد. بنا بر آنچه مطرح شد این مقاله سعی داشته است با محور قرار دادن قضات به عنوان رکن اصلی و تصمیم‌ساز در دعاوی مطروحه در دادگستری، اهمیت توجه به اصلاح مقررات استخدامی و گزینشی آنان و ضرورت ارتقاء کیفیت قانون‌گذاری را مورد بررسی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Amendment of the Judiciary through Revision of Laws and Regulations

نویسندگان [English]

  • Amir Lotfollah Pirniakan 1
  • mahdi esmaeli 2
  • Sayed Reza Ehsanpour 3
1 Islamic Azad University, Ayatollah Amoli branch, Amol, Iran
2 Assistant Professor of Law, Islamic Azad University, Tehran Central branch
3 Assistant Professor of Law, Shahed University
چکیده [English]

Abstract
Statutory laws need to be revised and amended based on cultural requirements and social consequences and feedback in order to prevent the increase of inefficient laws, reduce the great number of various cases and improve and optimize the efficiency of the judiciary. The existence of an exclusive legislative assembly consisting of professionals and elites can facilitate reaching qualified results. The other amendatory priorities in selecting the most qualified judges and improving the judiciary could be including the “wisdom age” and prior legal experience of judiciary position candidates, revising the laws regarding the personality selection of prime candidates, and enacting up-to-date laws based on Islamic teachings. It is worth mentioning that the less qualified judges may make use of some modern tools improperly to compensate for their inferiorities, which is of no benefit as their legal actions lack scientific background. Therefore, the result would be inauthentic and spurious actions leading to the degradation of judicial decisions. Having been said, considering the fundamental role of judges in ongoing cases in the judiciary, this article is an attempt to investigate the significance of revising the employment and selection rules, and the necessity of improving the quality of legislation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Professional Legislative Assembly
  • Personality Based Selection
  • Wisdom Age
  • Prior Legal Experience
  • Judges’ Desire for Fame
  1. فهرست منابع

     منابع فارسی                                                                                                    

     کتب

    1. بکاریا، سزار، رساله‌ی جرایم و مجازات‌ها، ترجمه محمدعلی اردبیلی، تهران، نشر میزان، 1385.
    2. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، چاپ ششم، تهران، گنج دانش، 1372.
    3. جعفری، مجتبی، جامعه شناسی حقوق کیفری؛ رویکرد انتقادی به حقوق کیفری، چاپ اول، تهران، نشر میزان، 1392.
    4. دلیر، حمید، بایسته‌های پژوهش در حوزه قانون‌گذاری کیفری، در: بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، مقالات برگزیده نخستین همایش ملی پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصت‌ها و چالش‌ها، چاپ اول، تهران، نشر میزان ،
    5. راسخ، محمد، بنیاد نظری اصلاح نظام قانون‌گذاری، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1384.
    6. علم، اسدالله، یادداشت‌های اسدالله علم، به کوشش علینقی عالیخانی، جلد اول، تهران، انتشارات کتاب‌سرا، 1371.
    7. کاتوزیان، ناصر، فلسفه حقوق، جلد 1، چاپ چهارم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1385.
    8. مجتهدی، کریم، درباره هگل و فلسفه او، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1389.
    9. محمدزاده، مهدی، کارآمدی دادرسی الکترونیک در نظام عدالت کیفری، در: بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، مقالات برگزیده نخستین همایش ملی پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصت‌ها و چالش‌ها، چاپ اول، تهران، نشر میزان، 1392.
    10. مطهری، مرتضی، بیست گفتار، ، چاپ بیستم،  بنیاد علمی و فرهنگی استاد شهید مرتضی مطهری، 1383.
    11. مهرا، نسرین، نظام حقوقی انگلستان، نشر میزان، چاپ سوم، تهران، نشر میزان، 1394.
    12. نجفی ابرند‌آیادی، علی حسین، درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری: فرصت‌ها و چالش‌ها، در: بایسته‌های پژوهش در نظام عدالت کیفری، مقالات برگزیده نخستین همایش ملی پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصت‌ها و چالش‌ها، چاپ اول، تهران، نشر میزان ، 1392.
    13. نجفی ابرند‌آیادی، علی حسین، قوه قضائیه در سنجه حکمرانی خوب، دیباچه در: آماده، غلامحسین، نقش رئیس قوه قضائیه در فرآیند کیفری ایران، چاپ اول، تهران، نشر دادگستر، 1388.
    14. نجفی ابرندآبادی، علی حسین، گفتمان سیاست جنائی قانون‌گذار در قانون آیین دادرسی کیفری 1392، در: الفت، نعمت اله (به کوشش)، حج اندیشه (هم افزایی فقه و حقوق در تحقق عدالت و تعالی انسانی)، مجموعه مقالات یادنامه علمی مهاجر الی الله استاد شهید دکتر حاج ناصر قربان نیا، چاپ دوم، قم، انتشارات دانشگاه مفید، 1396.
    15. نهج البلاغه حضرت علی (ع)، ترجمه محمد دشتی، نامه 53، چاپ اول، تهران، انتشارات پیام عدالت، 1390.

     مقاله‌ها و تقریرات

    1. ارتفاع، مریم، «روانشناسی شخصیت: تعریف شخصیت از دیدگاه روانشناسی»، اداره کل زندانها و اقدامات تربیتی استان البرز، 1398، قابل دسترسی در: مقاله-تعریف-شخصیت-از-دیدگاه-روانشناسیalborzprisons.ir/
    2. انصاری، باقر، «تنقیح قوانین و مقررات: تدبیری برای مبارزه با ابهام حقوقی»، فصلنامه اطلاع رسانی حقوقی، سال ششم، شماره 11، صفحه 31 تا 67، 1386.
    3. آشوری، محمد، «قانون آیین دادرسی کیفری ایتالیا در بوته آزمایش»، ژورنال حقوقی، سایت قوانین، معاونت آموزش دادگستری استان تهران، 1374، قابل دسترسی در: http://www.ghavanin.ir/PaperDetail.asp?id=220
    4. بابائی، محمدعلی، غلامی، میثم، «مهمترین جلوه‌های کیفرزدایی در قانون جدید مجازات اسلامی»، پژوهش‌نامه اندیشه‌های حقوقی، سال اول، شماره 3، صفحه 59 تا 80، 1391.
    5. پورطباطبائی، هاشم، «سه عامل اصلی در برنامه تحول اساسی در دادگستری ایران»، مجله حقوق امروز، شماره 28، صفحه 10 تا 15، 1352.
    6. حکمت، سعید، «لزوم تحول و تکامل در دادگستری»، مجله کانون وکلاء، شماره 108، صفحه 156 تا 166، 1347.
    7. خزایی، منوچهر، «بررسی نظری و عملی تسریع آیین دادرسی کیفری»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 19، صفحه 140 تا 156، 1376.
    8. رستمی، محسن، ساورائی، پرویز، «چالشهای مهم در قراردادهای الکترونیک در حقوق ایران»، فصلنامه تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، شماره 31، صفحه 131 تا 151، 1396.
    9. زراعت، عباس، «بررسی تطبیقی رضایت و تأثیر آن در مسئولیت کیفری (قسمت اول)»، ماهنامه دادرسی، شماره 81، صفحه 3 تا 7، 1389.
    10. ششگل، حمید، قاسمی، شیرین، «گستره عمل تقنینی در نظام حقوقی ایران و انگلستان»، فصلنامه تحقیقات حقوقی ایران و بین‌الملل، سال نهم، شماره 33، صفحه 25 تا 55، 1395.
    11. شیخانی، محمد اسماعیل، «مجلس سنا؛ تضمین دیکتاتوری با نمایش دمکراسی»، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، 1396، قابل دسترسی در: http://www.iichs.ir
    12. طباطبائی، بهاء‌الدین، «در باره‌ی اصلاح دادگستری»، مجله حقوق امروز، شماره 3و4، صفحه 5 تا 12، 1342.
    13. گسن، ریموند، «بحران سیاست‌های جنائی کشورهای غربی»، ترجمه علی حسین نجفی ابرند‌آبادی، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 10، صفحه 275 تا 335، 1371.
    14. مهدوی، ابراهیم، «طرق اصلاح دادگستری»، مجله کانون وکلاء، شماره 92، صفحه 54 تا 63، 1343.
    15. نجفی ابرندآبادی، علی حسین، تقریرات درس جامعه شناسی کیفری، دوره دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه تهران پردیس قم، صفحه 1 تا 52، 1391.
    16. نوربها، رضا، «سیاست جنایی سرگردان»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، دوره 2، شماره 25و26، صفحه 103 تا 128، 1378.                                                      

    منابع عربی

    1. آمدی التمیمی، عبدالواحد بن محمد، غُرر الحکم و دُررالکلم، چاپ دوم، قم، دارالکتاب الاسلامی، 1410.
    2. حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، جلد 1، قم، اسماعیلیان، 1415.
    3. عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، جلد 3، بیروت، لبنان، موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1410.
    4. قرآن کریم، چاپ سوم، تهران، انتشارات پیام عدالت، 1385.
    5. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جلد21، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374.

    منابع انگلیسی

    1. MacKay. Jory. Decision Fatigue: What it is and how it’s killing your focus, motivation, and willpower.Rescuetime:blog (February 2018). Available in: https://blog.rescuetime.com/decision-fatigue/
    2. Oxford learner’s Dictionaries, Available in: www.oxfordlearnersdictionaries.com
    3. judicialappointments.gov.uk

     سایت‌ها

    1. http://www.entekhab.ir/fa/news/392529
    2. https://www.isna.ir/news/97092814401
    3. https://www.isna.ir/news/97092914781
    4.  www.imam-khomeini.ir
    5.  www.maslahat.ir
    6. https://rc.majlis.ir/fa/report/show/732685
    7. https://qazahrm.eadl.ir
    8. https://www.shora-gc.ir
    9. https://snn.ir/fa/news/751388
    10. https://www.icana.ir/fa/news/326948
    11. https//:www.icana.ir/fa/news/449185