امکان‌سنجیِ حمایت از الگوریتم‌هایِ به کار رفته در هوش مصنوعی در قالبِ کپی‌رایت: مطالعۀ تطبیقی در اتحادیۀ اروپا و آمریکا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.52547/jlr.2023.230675.2453

چکیده

مادۀ خام و اولیۀ هر هوش مصنوعی الگوریتمی است که به عنوانِ خوراک (ورودی) به آن داده می‌شود و از این الگوریتم فرآیندها یا فرآورده‌هایی (خروجی) خلق و یا حاصل می‌شود. پرسشِ اصلی این است که آیا از الگوریتم‌هایِ جانمایی شده در هوش مصنوعی می‌توان در قالبِ نظامِ کپی‌رایت حمایت به عمل آورد؟ مطالعۀ تطبیقی در اتحادیۀ اروپا و ایالت متحدۀ آمریکا نشان می‌دهد که نظر به انواع و کارکردِ متنوعی که الگوریتم‌ها دارند به تفکیک و حسبِ مورد دارای درجه‌ای از اصالت و خلاقیت هستند و صرفِ دارا بودنِ بعدِ فنیِ آن‌ها نمی‌تواند نافیِ استحقاقِ آن‌ها در قابلیت حمایت تحت نظام کپی‌رایت باشد. قانون‌گذارِ ایران در خصوص چنین موضوعی مسکوت است لذا در این نوشتار با روشی تحلیلی-توصیفی و نیز با استفاده از تجربۀ کشورهایِ اتحادیۀ اروپا و امریکا، در صددِ استخراجِ قاعده‌ای هستیم که بر مبنایِ آن بتوانیم الگوریتم‌هایِ قابل حمایت تحت پوشش کپی‌رایت را در نظامِ حقوقیِ ایران مورد شناسایی قرار دهیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Possibility of protection Artificial Intelligence Algorithms under the Copyright System: A Comparative Study in the European Union and the United States

نویسندگان [English]

  • Saeed Habiba 1
  • Golriz Mohrdar Ghaemaghami 2
1 Private and Islamic Law Department, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran
2 Private Law Department, Faculty of Law and Political Science, University of Allameh Tabataba'i
چکیده [English]

The basic material of any artificial intelligence is an algorithm that is given to it as a feed (input) and processes or products (output) are created or obtained from this algorithm. The main question is whether the algorithms used in artificial intelligence can be supported by copyright? A comparative study in the European Union and the United States of America shows that depending on the types and functions of the algorithms, they have originality and creativity, and the fact that they only have a technical dimension cannot negate their right to be protected under the copyright system. Iran's legislature is silent on such an issue Therefore, in this article, with an analytical-descriptive method and also using the experience of the countries of the European Union and the United States, we are trying to derive a rule based on which we can identify the algorithms that can be supported by copyright.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Algorithms
  • artificial intelligence
  • copy right
  • comparative study
  • intellectual property

مراجع

  1.  

    منابع و مآخذ

    الف. فارسی

    -کتاب‌ها

    1. فیلی، هشام، آذرخش ضیائی، هوش مصنوعی، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی، 1399.
    2. کلمبه، کلود، اصول بنیادین حقوق مولف و حقوق مجاور در جهان، ترجمه علیرضا محمدزادۀ وادقانی، تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1390.
    3. زرکلام، ستار، محمدحسین محوری، حمایت‌هایِ حقوقی از پدیدآورندگان نرم‌افزار، تهران: انتشارات سمت، 1394.

    -مقاله‌ها

    1. انصاری، باقر، حسین زند، حمایت از داده‌های آزمایشی در نظام مالکیت فکری، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، 1395، شماره شانزدهم.
    2. بادینی، حسن، سمیه عباسی، بررسی کارایی مسئولیت محض از دیدگاه تحلیل اقتصادی حقوق، فصلنامۀ حقوق تطبیقی، 1397، شماره 1- شماره پیاپی 9.
    3. شاکری، زهرا، یاسمن جعفرپور، امکان‌سنجیِ اعمالِ حقوق معنوی مولف تحت فناوری‌هایِ نوین اطلاعات و ارتباطات، 1401، حقوق فناوری‌های نوین، 3(6).
    4. جعفری، علی، بررسی حقوقی ضابطۀ آثار ادبی-هنری (همراه با نقد رای دادگاه 1038 دادگاه عمومی کیفری تهران، 1393، دیدگاه‌های حقوق قضایی، شمارۀ 65.
    5. حبیبا، سعید، گلریز مهردار قائم‌مقامی، جایگاه ادعا(های) مندرج در اظهارنامه ثبت اختراعات در محدودۀ حمایتی از اختراعات، 1400، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، شماره 96.
    6. حجتی، سید محمد علی، مرتضی مزگی‌نژاد، تصمیم‌پذیریِ سیستم‌های هوشمند، 1387، حکمت و فلسفه، شماره 1.
    7. دهقان‌پور فراشاه، نوید رهبر، حمایت از مالکیت فکری فناوری‌هایِ ناملموس وسایل نقلیۀ خودران با تمرکز بر الگوریتم؛ مطالعۀ تطبیقی در ایران، آمریکا و اتحادیۀ اروپا، 1401، مجله حقوق تطبیقی، شماره 2-شماره پیاپی 26.
    8. علائی صابر، جواد حسین‌زاده، واکاویِ استقلال الگوریتم‌های جعبه سیاه در قراردادهای الگوریتمی و پیامدهایِ حقوقی آن، 1401، فصلنامه مطالعات حقوقی، شماره 1.
    9. مطلبی کربکندی، حسین و دیگران، بررسی فلسفی امکان تحقق هوش مصنوعی قوی با توجه به دیدگاه‌های مختلف در مسئله ذهن و بدن، 1393، فلسفۀ دین، شمارۀ 3.
    10. واثقی، محسن، امکان‌سنجیِ اعطایِ شخصیت حقوقی به ربات‌های هوشمند با تکیه بر مصوبه اتحادیه اروپا»، 1399، فصلنامۀ مجلس و راهبرد، شماره 103.

    -پایان‌نامه

    1. کچوئی، پریسا. «مالکیت آثار حاصل از هوش مصنوعی». پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد، تهران: دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، 1399.

    -دستورالعمل‌ها

    1. دستورالعمل اروپایی به شماره 85/374/CE.

    16.دستورالعمل 2016/943 پارلمان اروپا و شورای 8 ژوئن 2016 در مورد حفاظت از دانش و اطلاعات تجاری.

     

    ب) انگلیسی

    - Books

     

    1. Goertzel, B. & Wang P: Aspects of artificial general intelligence (In: General intelligence: concepts, architectures and algorithms), 2007.
    2. Kerrigan, C.: Artificial Intelligence: Law and Regulation, Edward Elgar publishing, (Cheltenham, UK. Northampton), 2022.

    3.Parkes, D. C., & Wellman: Economic reasoning and artificial intelligence Science, American Association for the Advancement of Science, 2015

    1. Russell Stuart, Jonathan, Norvig, Peter, Contributing writers Ernest Davis, Douglas D. Edwards ,David Forsyth, Nicholas J. Hay, Jitendra M. Malik, Vibhu Mittal ,Mehran Sahami ,Sebastian Thrun: Artificial Intelligence: A Modern Approach, 4th edition, 2010.

     

    -Articles

     

    1. Asay, C.D. “Artificial Stupidy”, William & Mary Law Review, Vol. 61, No. 5, 2020.

    6.Andreevich L., Vladimirovna Ershova,V. Inna, Rinatovna Feyzrakhmanova, D. “Medical Applications of Artificial Intelligence (Legal Aspects and Future Prospects)”, laws 2022, Vol. 11, No. 3, 2022.

    1. Betha,Y. “The Artificial Intelligence Black Box and the Failure of Intent and Causation”, Harvard Journal of Law & Technology, Vol. 31, No. 2, 2018.
    2. Dadia, Tal, et al. “Can AI Find Its Place within the Broad Ambit of Copyright Law?” Berkeley Journal of Entertainment and Sports Law, 10, 2021.
    3. Golger, B. “Copyright in the artificially intelligent author: constitutional approach using philip bobbitt's modalities of interpretation”, University of Pennsylvania Journal of Constitutional Law, 22(3) 2022.
    4. Hans Steege, “Algorithm-Based Discrimination by Using Artificial Intelligence.
      Comparative Legal Considerations and Relevant Areas of Application”, 2021 EUR. J. PRIVACY L. & TECH. 56 (2021).
    5. Laptev, v. Rinatovna, I. Vladimirovna, D. "Medical Applications of Artificial Intelligence (Legal Aspects and Future Prospects) ". Department of Entrepreneurial and Corporate Law, Kutafin Moscow State Law University", Vol.11, Issu 1, pp. 15-19, 2022.
    6. Kaundal, Kanika. "Analysis of Laws regarding Software Piracy under Copyright Law." International Journal of Law Management & Humanities, 3, 2020.
    7. Merlyn, Sacoto, Sonia. "Artificial Intelligence (AI): Beyond Legal Limits." Revista dela Facultad de Sacoto, M. "Artificial Intelligence (AI): Beyond Legal Limits." Revista dela Facultad de Jurisprudencia"". Revista de la Facultad de Jurisprudencia (RFJ), Vol. 10, pp. 370-377, 2021.
    8. Michael A., Beling, Peter, Carlson, Keith, Dadgostari, Faraz, Guim, Mauricio & Daniel N. Rockmore “Law Search In The Age Of The Algorithm”, Michigan State Law Review, Vol. 3, N.o 5, 2020.
    9. Papadopoulou, Anthoula, "Creativity in Crisis: Are the Creations of Artificial Intelligence Worth Protecting?," Journal of Intellectual Property, Information Technology and Electronic Commerce Law 12, no. 3 (2021).
    10. Picht, Peter Georg, Loderer, Gaspare, T., "Framing Algorithms–Competition law and(Other)Regulatory Tools", Max Planck Institute for Innovation and Competition Research Paper, No. 18-24, 2019.
    11. 17. Selvadurai N and Matulionyte R (2020). “Reconsidering Creativity: Copyright Protection for Works Generating Using Artificial Intelligence”, Journal of Intellectual property law and practice, vol. 15, no. 7. 18. Solbrekk, Katarina Foss, Three routes to protecting AI systems and their algorithms under IP law: The good, the bad and the ugly, Journal of Intellectual Property Law & Practice, Vol. 16, No. 3, 2021.
    12. Tal Dadia; Chuan Lee; Tan Hui Xin; Harseerat Kaur; Dov Greenbaum, "Can AI Find Its
      Place within the Broad Ambit of Copyright Law?," Berkeley Journal of Entertainment
      and Sports Law 10       (2021).
    13. Zorachi, Allen Clark, “When Is An Algorithm Invented? Need For A New Paradigm For Evaluating An Algorithm For Intellectual Property Protection”, Albany Law Journal Of Science & Technology15, No. 2, 2005.

     

     

    - Directives

     

    1. Directive 2001/29/EC of the European Parliament and of the Council of 22 May 2001 on the Harmonization of Certain Aspects of Copyright and Related Rights in the Information Society, OJ, L 167, 10–19 (‘Infosoc Directive’).

    22.Directive 2009/24/EC of The European Parliament and the Council of the European Union (2009) on the legal protection of computer programs (codified version) of 23 April 2009 add a structural element as a preparatory design material.

    23.Directive 96/9/EC of the European Parliament and of the Council of 11 March 1996 on the Legal Protection of Database.

    24.Directive European Commission, ‘Evaluation of Directive 96/9/EC on the Legal Protection of Databases, 2019.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 07 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری: 27 دی 1401
  • تاریخ پذیرش: 02 بهمن 1401

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار